تصویری از یک اثر شکوهمند هنری

احمد راسخی لنگرودی

هفتاد کیلومتری جنوب شرقی ساری را که طی کنی با شهری روبرو می­شوی موسوم به «کیاسر» که در بافت قدیمی­ اش شماری از خانه ­ها رنگ و بوی تاریخ می­دهند؛ با دیوارهایی کاهگلی و سقف­ها و درها و ایوان­هایی تماما چوبی. اما در میان این خانه­ های قدیمی، خانه­ ای را در حال عرض اندام می­ بینی منحصر به فرد که در هیچ جای دیگر نمونه­ ای از آن دیده نمی­شود. باید دق الباب کرد و به اندرونی رفت تا نظاره­ گر زیبایی­ اش بود.

امتیاز این خانه شخصی اما نه به خاطر قدیمی بودنش و داشتن تنور نان و گل‌های زینتی حیاط و اتاق­های متعددش، بلکه آنچه که این خانه را ممتاز کرده و در قد و قامت موزه نشانده است سقف­های فوق­ العاده هنری است که بر باشندگانش سایه می­ اندازد. یگانه سقف­های هنری را در این خانه می­توان به چشم دید که تماما از ایده­ ها و احساسات پاک خالقش مایه می­گیرد. سقف­هایی که هر بیننده­ ای را به اعجاب وامی­دارد، و همین نوع سقف­هاست که این خانه را به خانه انس تبدیل کرده است.

فقط کافی است در نقش بازدیدکننده زنگ خانه را فشار دهی و دقایقی را میهمان این خانه شوی، در اینجاست که با استقبال گرم میزبان مواجه خواهی شد. این دختر صاحبخانه نرگس رضایی است که در نقش راهنمای موزه با بیانی احساسی و سرشار از اطلاعات ریز و درشت، زبان به توصیف عشق و علاقه پدر در خلق این اثر هنری باز می­کند. چندان که حیرت می­کنی و درمی­مانی از این همه عشق آسمانی که علیرضاخان رضایی کلانتری با همیاری همسرش حاجیه خانم گلنساء طی سی سال در سقف اتاق­ها از خود متجلی ساخته است.

سر سوزن ذوقی کافی است که ترا جذب این اثر ارزشمند هنری کند، چندان که گذر زمان را احساس نکنی و همینطور ایستاده چشم به سقف اتاق­ها بدوزی و محو تماشایشان شوی. سرآخر دست به کار شوی و به زبان تصویر روی آوری؛ زیرا این زبان تصویر است که تا حدی بیانگر این گنجینه هنری برای ناآشنایان خواهد بود.

البته که هر اتاقی سقف دارد، اما سقف داریم تا سقف! سقف­هایی که در این خانه شخصی دیده می­شوند بی­ نظیرند، نمونه ­ای از آن سراغ ندارم؛ همه از چوب معرق­کاری شده؛ متبرک به آیات آسمانی و ادعیه وارده؛ از دعای توسل و کمیل گرفته تا دعای جوشن کبیر و صاحب زمان، همراه با ترجمه فارسی. درواقع باید گفت در این خانه می­توان معجزه ­ای از هنر معرق­کاری و مصداقی عینی از هنر متعهد را شاهد بود.

قدمت این خانه به سال ۱۳۱۶ بازمی­گردد، از یک ضلع شامل ساختمانی دو طبقه و از دو ضلع دیگر یک طبقه، در زمینی به مساحت ۷۶۱ متر مربع. این خانه در حال حاضر موزه است و این عنوان را بر پیشانی خود دارد: «خانه موزه حاج علیرضا رضایی کلانتری».